بافت و ساختار شهرهای امروزی حاصل فرآيندی است که از سال های بسيار دور آغاز شده و تحت تاثير نيروهای مختلفی، از قبيل زمان، اداری، اقتصادی، سياسی و نيروی اجتماعی شکل گرفته است. اين ساختار و بافت جوابگوی دوره های گوناگون تاريخی بوده و در واقع شهر، محل تجلی نيازها و اراده ساکنان آن بوده است. لذا، ضمن معرفی نيروهای مؤثر بر تحولات شهری، کيفيت فضاهاي شهری را متأثر از چگونگي تعامل اين نيروها دانسته و بر باز تعريف فضاي شهری به عنوان مکان گفت و گوی نيروها تاکيد گرديده است. با مراجعه به نظريه کنش ارتباطي هابرماس: «گفت و گو، به مثابه فرايند آشنايی زدايی و باز آشنايی نيروها»، می‌توان عنوان نمود که براي دستيابي به فضای شهری با کيفيت، بايد امکان تعامل نيروها در حد بيشينه فراهم گردد. اين فرضيه با ارائه مثال‌های موردی از شهرهای تاريخی ايران مورد بررسی قرار می‌گيرد. فایل کامل این مقاله به صورت رایگان قابل دانلود است.