چكیده: در عصر صفوی، تحت تأثیر مکتب اصفهان و به ویژه رواج و گسترش اندیشه های معنایی شیعی، نقش مخاطب در ادراک فضا اهمیت عمده ای یافت که این مهم در ساخت بناهای متفاوت ازجمله مساجد این دوره، آشکار است. در مسجد شیخ لطف الله، علاوه بر توجه به اهمیت نقش مخاطب، فرآیند شرکت دادن او در جریانِ ادراک فضا و درگیرکردن حرکت او با کانسپت معماری نیز قابل مشاهده است که این امر از طریق ایجاد تعادل پویا صورت گرفته است. پژوهش حاضر به روش توصیفی، به بررسی جایگاه مسجد شیخ لطف الله از منظر فرآیند فکری در طراحی پیوسته معماری و شهر می پردازد. مسئله آغازین این پژوهش، بررسی دلایل عدول این بنا از ارزش های غالب معماری ایرانی ازجمله تقارن و تعادل محوری و گرایش به نوعی تعادل ناپایدار در طراحی است. نتایج تحلیل نشان می دهد که این بنا با هدف ایجاد رابطه ای جدید میان مخاطب، به عنوان فاعل شناسا و ایجاد فرآیند ادراکی پیوسته میان شهر و بنا، به طرح تعادل ناپایدار در طراحی پرداخته تا زنجیره پیوسته ای را از تجارب بیرونی فرم و تجارب درونی فضا شکل داده و مخاطب را در کنشی فعال با مفاهیم درونی ساختمان درگیر نموده و او را به جزیی از این فرآیند ادراکی بدل سازد.
واژگان کلیدی: فرایند طراحی، مخاطب، تعادل پویا.

تاریخ دریافت: ۹۴/۰۷/۱۳     تاریخ پذیرش: ۹۴/۰۹/۲۰

تعداد صفحات :۱۱ صفحه

محل انتشار: فصلنامه علمی-پژوهشی نقش جهان، شماره ۵-۳

فایل PDF مقاله نقش تعادل پویا در شهرسازی اسلامی ایرانی عصر صفوی به صورت رایگان از طریق لینک زیر می توانید دانلود نمایید.